श्रम संस्कृति पार्टी र श्रमदान : आत्मनिर्भर नेपालको आधार

काठमाडौं । नेपालको राजनीतिक इतिहासमा विभिन्न विचार, सिद्धान्त र एजेन्डा बोकेका धेरै राजनीतिक दलहरूको उदय भयो । हरेक दलले समृद्धि, सुशासन, सामाजिक न्याय र आर्थिक विकासका नारा अघि सारे । तर आज पनि आम नागरिकले अपेक्षा गरेअनुसार श्रमको सम्मान, उत्पादनमुखी अर्थतन्त्र, आत्मनिर्भरता र उत्तरदायी शासन व्यवस्था पूर्ण रूपमा संस्थागत हुन सकेको छैन ।

यही परिवेशमा श्रम संस्कृति पार्टीले श्रमलाई राष्ट्र निर्माणको मूल आधारका रूपमा स्थापित गर्दै श्रमदानको संस्कृतिलाई राष्ट्रिय अभियानका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य अघि सारेको छ । यो केवल राजनीतिक कार्यक्रम होइन, समाजलाई उत्पादन, अनुशासन, आत्मनिर्भरता र सामूहिक उत्तरदायित्वतर्फ डो¥याउने सामाजिक अभियान पनि हो ।

श्रम संस्कृति पार्टीको मूल दर्शन स्पष्ट छ, राष्ट्रको समृद्धि भाषण, नाराबाजी वा आश्वासनबाट होइन, इमानदार श्रम, उत्पादन, सिर्जनशीलता र नागरिकको सक्रिय सहभागिताबाट सम्भव हुन्छ । त्यसैले पार्टीले श्रमिकलाई राष्ट्रको मेरुदण्डका रूपमा सम्मान गर्ने, श्रमलाई प्रतिष्ठाको विषय बनाउने तथा प्रत्येक नागरिकलाई आफ्नो गाउँ, टोल, विद्यालय, सार्वजनिक सम्पत्ति र प्राकृतिक स्रोतको संरक्षण तथा विकासमा श्रमदानमार्फत सहभागी गराउने नीति लिएको छ ।

श्रमदान नेपाली समाजका लागि कुनै नयाँ अवधारणा होइन । परम्परागत रूपमा गाउँघरमा सडक, सिंचाइ कुलो, विद्यालय, मठमन्दिर, चौतारा, खानेपानी आयोजना तथा सार्वजनिक संरचनाहरू सामूहिक श्रमबाट निर्माण र संरक्षण हुँदै आएका थिए । त्यतिबेला श्रमदान सामाजिक एकता, सहयोग र आपसी विश्वासको प्रतीक थियो । तर आधुनिक जीवनशैली, बढ्दो व्यक्तिगत सोच र राज्यप्रतिको अत्यधिक निर्भरताका कारण यस्तो संस्कार क्रमशः कमजोर हुँदै गएको छ । श्रम संस्कृति पार्टीले यही मौलिक परम्परालाई आधुनिक विकासको अवधारणासँग जोड्दै पुनर्जीवित गर्न खोजेको छ ।

श्रमदानको महत्त्व केवल भौतिक संरचना निर्माणमा सीमित छैन । यसले नागरिकमा अपनत्व, अनुशासन, सामाजिक उत्तरदायित्व, नेतृत्व क्षमता र सहकार्यको भावना विकास गर्छ । जब जनता आफैं विकास निर्माणमा प्रत्यक्ष सहभागी हुन्छन्, उनीहरू सार्वजनिक सम्पत्तिको संरक्षणमा पनि उत्तिकै जिम्मेवार बन्छन् ।

यसले विकास आयोजनाको लागत घटाउने, स्थानीय स्रोत–साधनको प्रभावकारी उपयोग गर्ने, सरकारी स्रोतको दुरुपयोग कम गर्ने र जनसहभागितामा आधारित विकासलाई बलियो बनाउने आधार तयार गर्छ ।

आज नेपाल बेरोजगारी, युवाको तीव्र विदेश पलायन, कृषि उत्पादनमा कमी, बढ्दो आयात, ग्रामीण अर्थतन्त्रको कमजोर अवस्था तथा वातावरणीय चुनौतीसँग जुधिरहेको छ । यी समस्या समाधान गर्न केवल सरकारी बजेट वा वैदेशिक सहायता पर्याप्त हुँदैन । उत्पादन बढाउने, स्थानीय स्रोतको उपयोग गर्ने र श्रमप्रतिको सम्मानलाई राष्ट्रिय संस्कृतिका रूपमा विकास गर्ने दीर्घकालीन सोच आवश्यक छ । श्रम संस्कृति पार्टीले कृषि, उद्योग, पर्यटन, वातावरण संरक्षण, वन व्यवस्थापन तथा स्थानीय उत्पादन प्रवद्र्धनलाई श्रमदानसँग जोडेर आर्थिक आत्मनिर्भरता हासिल गर्न सकिने विश्वास व्यक्त गरेको छ ।

विशेषगरी युवापुस्तालाई केवल रोजगारी खोज्ने होइन, अवसर सिर्जना गर्ने नागरिकका रूपमा विकास गर्नु आजको आवश्यकता हो । श्रमदानमार्फत सीप विकास, उद्यमशीलता, सामुदायिक नेतृत्व र सामाजिक उत्तरदायित्वको भावना अभिवृद्धि गर्न सकिन्छ । विद्यालय, क्याम्पस, स्थानीय तह, सरकारी निकाय तथा निजी क्षेत्रले नियमित रूपमा श्रमदान कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सके नयाँ पुस्तामा श्रमप्रतिको सकारात्मक दृष्टिकोण विकास हुनेछ । यसले राष्ट्रप्रेमलाई भाषणमा होइन, व्यवहारमा उतार्ने अवसर पनि प्रदान गर्छ ।

विश्वका धेरै विकसित मुलुकहरूले पनि स्वयंसेवा र सामुदायिक श्रमलाई विकासको महत्त्वपूर्ण आधार बनाएका छन् । स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागिता बिना दिगो विकास सम्भव हुँदैन भन्ने तथ्य अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवले पनि पुष्टि गरेको छ । नेपालमा पनि श्रमदानलाई कुनै बाध्यता नभई सामाजिक उत्तरदायित्व, नागरिक कर्तव्य र राष्ट्रिय गौरवको अभियानका रूपमा स्थापित गर्न सकियो भने विकासको गति अझ प्रभावकारी बन्न सक्छ ।

राष्ट्र निर्माण सरकारको मात्र जिम्मेवारी होइन, प्रत्येक नागरिकको साझा दायित्व हो । जब समाजमा श्रमलाई सम्मान गर्ने संस्कृति स्थापित हुन्छ, तब निष्क्रियता, परनिर्भर मानसिकता, भ्रष्टाचार र केवल अधिकार खोज्ने प्रवृत्तिमा पनि कमी आउँछ । अधिकारसँगै कर्तव्यको बोध हुने समाज नै समृद्ध र जिम्मेवार समाज हो । श्रम संस्कृति पार्टीले यही सोचलाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्न श्रमदानलाई आफ्नो प्रमुख अभियान बनाएको छ ।

समृद्ध, स्वाभिमानी र आत्मनिर्भर नेपाल निर्माणको आधार श्रम, उत्पादन र नागरिकको सक्रिय सहभागिता नै हो । श्रमलाई सम्मान गर्ने संस्कृतिको विकास, श्रमदानलाई सामाजिक अभियानका रूपमा विस्तार र उत्पादनशील अर्थतन्त्रको निर्माण आजको आवश्यकता हो ।

श्रम संस्कृति पार्टीले अघि सारेको श्रमदानको अभियानलाई समाजका सबै वर्गले सकारात्मक रूपमा ग्रहण गरी आफ्नो ठाउँबाट योगदान दिन सके नेपाल विकास, सामाजिक एकता र आर्थिक समृद्धिको नयाँ यात्रातर्फ अघि बढ्न सक्छ । श्रमको सम्मान गरौँ, श्रमदानलाई जीवनशैली बनाऔँ र साझा प्रयासबाट समृद्ध नेपालको निर्माणमा हातेमालो गरौँ ।