भूमि ऐनमा नयाँ संशोधन: हदभित्रको जग्गामा घर बिक्रीको बाटो खुल्यो

२५ साउन, काठमाडौं । घरजग्गा व्यवसायीहरू अब हदभित्रको जग्गामा पनि घडेरी वा त्यस्तो घडेरीमा आवासीय इकाई (घर वा अपार्टमेन्ट) निर्माण गरी बिक्री गर्न सक्ने भएका छन्। प्रतिनिधि सभाको कृषि, सहकारी तथा प्राकृतिक स्रोत समिति यस विषयमा सहमत भई भूमि सम्बन्धी ऐन संशोधन गर्ने तयारीमा छ।

भूमि सम्बन्धी संशोधन विधेयक मार्फत यस्तो व्यवस्था ल्याउने योजना गरिएको हो। यो विधेयक आज संसदीय समितिमा पारित गर्ने तयारी भइरहेको छ। यसअघि पनि घरजग्गा व्यवसायीहरूले हदभित्र जग्गामा घर वा अपार्टमेन्ट बनाएर बिक्री गर्न पाउने विषयमा सहमति जनाइसकेको थियो।

सहसचिव मानबहादुर अर्यालका अनुसार, २०७६ सालमा संशोधित भूमिसम्बन्धी ऐनले घरजग्गा व्यवसायीहरूलाई हदभन्दा बढीको जग्गा लिने अधिकार दिएको थियो। हाल करिब एक सय कम्पनीहरूले घरजग्गा व्यवसाय दर्ता गरी संचालन गरिरहेका छन्।

तर अहिलेसम्म व्यवसायीहरूले हदभित्रको जग्गामा घडेरी वा त्यस्तो घडेरीमा आवासीय संरचना बनाएर बेच्न पाएका थिएनन्। प्रस्तावित विधेयकले यसमा छुट दिने प्रावधान राखेको छ।

नयाँ नियम अनुसार, व्यवसायीहरूले हदभित्रको जग्गामा घडेरी विकास गरी घर वा अपार्टमेन्ट निर्माण गरी बिक्री गर्न सक्नेछन्। बिक्री गर्दा आवासीय इकाइ खरिद गर्नेले सामूहिक उपयोग गर्ने जग्गा सामूहिक स्वामित्वमा राख्नुपर्नेछ।

तर केही सर्तहरू लागू हुनेछन्। भूउपयोग परिषद्ले त्यस्तो जग्गालाई आवासीय वा व्यावसायिक क्षेत्र वर्गीकृत गरेको हुनुपर्नेछ। यदि जग्गा वर्गीकरण हुनु अगाडि अनुमति लिएर खरिद गरिएको छ भने, मन्त्रालयको स्वीकृतिसहित ससीम वा कित्ताकाट गरी बिक्री गर्न पाउने व्यवस्था गरिएको छ।

वन तथा वातावरण मन्त्रालयका अनुसार, स्थानीय तहहरूले भूउपयोग क्षेत्र वर्गीकरणको प्रक्रिया अघि बढाइरहेका छन्। कृषिमा वर्गीकृत जग्गामा घरजग्गा व्यवसाय गर्न नपाउने समस्यालाई ध्यानमा राखेर यस्तो ऐन बनाउन लागिएको हो।