नेता रमेश लेखक: किन अहिले चौतर्फी प्रहारमा छन् ?

नेपालको समकालीन राजनीतिमा केही यस्ता व्यक्तित्व छन्, जसले आफ्ना विचार, व्यवहार, र कार्यशैलीबाट बेग्लै छवि बनाएका छन्। तीमध्ये एक महत्त्वपूर्ण नाम हो रमेश लेखक। उनी कुनै सामान्य नेताभन्दा फरक छन्; कानुनी सूझबुझ, लोकतान्त्रिक मूल्यमा निष्ठा, र संयमित कार्यशैली उनका परिचयका मूल स्तम्भ हुन्। बैतडीजस्तो सुदूर र विकट जिल्लाबाट सुरु भएको राजनीतिक यात्रामा रमेश लेखक आज सत्तारूढ नेपाली कांग्रेसका वरिष्ठ नेता, सांसद तथा देशको आन्तरिक सुरक्षाको जिम्मेवारी सम्हालिरहेका गृहमन्त्रीको रूपमा कार्यरत छन्। संविधान निर्माणदेखि सहमतिको राजनीतिसम्मको उनका यात्राले उनीलाई नीति र विधिको पक्षमा उभिएको नेताको रूपमा चिनाएको छ। तर, हालसालै उनी विभिन्न कोणबाट आलोचना, आरोप, र योजनाबद्ध प्रचारप्रति निशानामा परेका छन्। यस्तो स्थिति किन आयो? किन एक शान्त, संयमित र नीतिनिष्ठ नेतामाथि यत्रो राजनीतिक आक्रमण भइरहेको छ? यस लेखमा हामी रमेश लेखकको राजनीतिक यात्रा, हालको भूमिकाको मूल्यांकन, र उनीमाथि भइरहेका प्रहारको पृष्ठभूमिलाई विश्लेषण गर्नेछौं। राजनीतिक र वैचारिक यात्राको आरम्भ रमेश लेखकको जन्म २०२० साल मंसिर २५ गते बैतडी जिल्लामा भएको हो। सानो उमेरमै उनले ग्रामीण जीवनका कठिनाइहरू, अभाव र अन्यायलाई नजिकबाट अनुभव गरे। ती अनुभवहरू नै उनीभित्रको राजनीतिक चेतना र सामाजिक उत्तरदायित्वको जग बने। उनले भारतको लखनउ विश्वविद्यालयबाट राजनीति शास्त्रमा स्नातक, स्नातकोत्तर तथा कानूनमा एलएल.बी. गरे। त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट पनि राजनीति शास्त्र र कानूनमा अध्ययन गरेपछि उनी सर्वोच्च अदालतका वरिष्ठ अधिवक्ता र नेपाल बार एसोसिएसनका सदस्य बने। राजनीतिक रूपमा उनले २०३६ सालको छात्र आन्दोलनबाट सार्वजनिक जीवनमा पाइला टेके। त्यसपछि उनले २०४६ सालको जनआन्दोलन, २०६२/६३ सालको लोकतान्त्रिक आन्दोलन, माओवादी शान्ति प्रक्रिया, संविधान निर्माण र बहुदलीय लोकतन्त्रको संस्थागत स्थापनासम्मका प्रत्येक निर्णायक मोडमा सक्रिय भूमिका खेले। संविधान निर्माणमा भूमिका रमेश लेखकको राजनीतिक यात्रामा एक ऐतिहासिक मोड संविधान निर्माणको प्रक्रिया हो। उनी संविधानसभाको न्यायपालिका समितिको संयोजक थिए। समावेशिता, मानवअधिकार र कानूनी सन्तुलनजस्ता विषयमा उनको स्पष्ट दृष्टिकोण थियो। उनले विधि, समावेशिता र न्यायको पक्षमा उभिँदै संविधान लेखनको प्रक्रिया अघि बढाए। उनले संवादमार्फत समस्या समाधान गर्नुपर्छ भन्ने मान्यतामा विश्वास राखे। यही कारण हो कि कुनै पनि निर्णयमा उनले एकल कठोर निर्णयको सट्टा सहमतिको खोजी गरे। यस्तो दृष्टिकोणले उनी अन्य नेताभन्दा भिन्न देखिएका हुन्। गृहमन्त्रीको रूपमा वर्तमान भूमिका २०७९ सालको आमनिर्वाचनपछि कञ्चनपुर–३ बाट निर्वाचित भएका लेखक २०८१ सालमा गठित मन्त्रिपरिषद्मा गृहमन्त्री नियुक्त भए। गृहमन्त्रीको जिम्मेवारी नेपालको आन्तरिक सुरक्षा, आपराधिक नियन्त्रण, अध्यागमन व्यवस्था, र आपतकालीन प्रतिक्रिया प्रणालीसँग सम्बन्धित हुन्छ। लेखकले कार्यभार सम्हालेपछि विभिन्न क्षेत्रमा सुधारका कदम चाले — संगठित अपराध नियन्त्रण, सीमाको सुरक्षा सुदृढीकरण, अध्यागमन प्रणालीको पारदर्शीकरण, नागरिकता वितरणमा विधिपालना, र आपराधिक अनुसन्धानको दक्षता वृद्धि। विवादास्पद मुद्दामा समेत उनले कानुनी र संवैधानिक मापदण्डको पालना सुनिश्चित गरे चाहे त्यो राजावादी आन्दोलनको बेला होस् वा रवि लामिछानेको सहकारी प्रकरणको। किन छन् रमेश लेखक चौतर्फी प्रहारमा? – पाँच प्रमुख कोणहरू १. राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को प्रतिशोध सहकारी ठगी प्रकरणमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका अध्यक्ष रवि लामिछानेको संलग्नता सार्वजनिक भएपछि रमेश लेखकले नेपाली कांग्रेसका प्रमुख सचेतकको हैसियतले संसदमा लामिछानेको राजीनामा माग गरे। यो माग व्यक्तिगत नभई पार्टी निर्णयको अंश थियो। तर रास्वपा नेतृत्वले त्यसलाई व्यक्तिगत प्रतिशोधका रूपमा व्याख्या गर्दै लेखकमाथि निरन्तर आरोप लगाउने र भ्रम फैलाउने कार्य गर्दै आएको देखिन्छ। २. माओवादी केन्द्रको असहजता लेखकको राजनीतिक सन्तुलन र दलहरूबीच संवादको माध्यमबाट सहकार्य खोज्ने भूमिकाले माओवादी केन्द्रलाई असहज बनाएको छ। नेपाली कांग्रेस र एमालेबीच सहकार्य गराउन लेखकले देखाएको सक्रियताले तेस्रो शक्ति बनेको माओवादी केन्द्रलाई कमजोर बनाएको अनुभव भइरहेको छ। त्यसैले उनी राजनीतिक रूपमा लेखकमाथि आक्रमण गर्दै छन्। ३. राजावादी शक्तिहरूको योजनाबद्ध आक्रमण चैत्र १५ को राजावादी आन्दोलनपछि सरकारद्वारा गरिएका गिरफ्तारीहरू — दुर्गा प्रसाईं, धवलशमशेर र रविन्द्र मिश्रजस्ता व्यक्तिहरूका पक्राउ — गृहमन्त्रीका रूपमा लेखकको निर्देशनमा भएकोले, राजावादी समूहहरू आज उनीमाथि खुला आक्रमणमा उत्रिएका छन्। तर यी सबै कदम संविधान र कानूनअनुसार नै भएका थिए। ४. सामाजिक सञ्जाल र मिडियाको पूर्वाग्रही दृष्टिकोण केही सामाजिक सञ्जाल र अनलाइन मिडियाहरूले प्रमाणविना रमेश लेखकमाथि आरोप लगाइरहेका छन्। मिडियाको भूमिकाले लोकतन्त्रमा पारदर्शिता कायम गर्नुपर्ने भए पनि यहाँ पूर्वाग्रह, राजनीतिक निर्देशन, वा ‘न्यूज ट्रेन्डिङ’को लालचमा चरित्र हत्या गरिनु लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यताविपरीत छ। ५. कांग्रेसभित्रकै गुटगत असहिष्णुता रमेश लेखकको लोकप्रियता र कार्यकुशलता कांग्रेस पार्टीभित्रका केही समूहलाई असहज बनिरहेको छ। मन्त्री, सांसद, र नीति निर्माणमा देखिएको उनको सक्रियता तथा प्रभावले उनी पार्टीको शीर्ष नेतृत्वमा पुग्न सक्ने आँकलनले केही नेताहरू त्रसित छन्। त्यसैले पार्टीभित्रैबाट पनि उनलाई कमजोर बनाउने प्रयास भइरहेका छन्। इमानदारी, संयमता र संवैधानिकताको पक्षधर नेता रमेश लेखक आजको नेपालमा विरलै पाइने गम्भीर, अध्ययनशील र कानुनी मर्म बुझ्ने राजनीतिज्ञ हुन्। उनी धैर्यवान, संवादमा विश्वास गर्ने र समाधानमुखी नेताको रूपमा चिनिन्छन्। विवाद वा द्वन्द्व होइन, सहमतिको राजनीति उनका लागि मार्गदर्शन हो। आज उनीमाथि भइरहेका प्रहारहरू व्यक्तिगतभन्दा पनि रणनीतिक, योजनाबद्ध र राजनीतिक हो। यस्ता आक्रमणहरूले न त उनको इमानदारीको धरातल हल्लाउन सक्छ, न उनको जनआस्थालाई कमजोर बनाउन सक्छ। हामीले यस्ता नेताको सम्मान गर्नुपर्छ — जसले देशमा विधिको शासन, लोकतन्त्रको सुदृढीकरण, र नागरिक अधिकारको रक्षा सुनिश्चित गर्छन्। रमेश लेखकजस्ता नेता लोकतन्त्रका मेरुदण्ड हुन्। तिनको संरक्षण गर्नु भनेको लोकतन्त्रको संरक्षण गर्नु हो, नेपालको भविष्य सुरक्षित गर्नु हो।