हर्मुज जलमार्ग बारे इरान–ओमान सहमतिनजिक, व्यापारिक जहाज आवागमन सहज हुने संकेत

काठमाडौं । इरान र ओमान हर्मुज जलमार्गको व्यवस्थापनसम्बन्धी सम्झौताको प्रारम्भिक रूपरेखामा सहमतिनजिक पुगेका छन् । इरानी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार दुवै देशबीच समुद्री व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्ने विषयमा महत्वपूर्ण प्रगति भएको छ ।

इरानी संसदको राष्ट्रिय सुरक्षा तथा विदेश नीति समितिका प्रवक्ता हसन घाशघाभीले सरकारी समाचार संस्था आईआरएनएसँग कुरा गर्दै हर्मुज जलमार्ग मार्फत हुने जलयातायात व्यवस्थापनसम्बन्धी सम्झौताको अन्तिम मस्यौदा तयार हुने चरणमा पुगेको बताएका छन् । उनका अनुसार सम्झौताका विस्तृत विवरण चाँडै सार्वजनिक गरिनेछ ।

यसैबीच, अमेरिकी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै समाचार संस्था रोयटर्सले इरान र ओमानबीचको वार्तामा उल्लेखनीय प्रगति भएको तथा छिट्टै सम्झौता हुने अपेक्षा गरिएको जनाएको छ । ती अधिकारीका अनुसार व्यापारिक जहाजहरूको निर्बाध आवागमन पुनःस्थापना गर्ने सम्झौता भएपछि संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहमाथि लगाइएको नाकाबन्दी हटाउनेछ ।

अमेरिकी समाचार वेबसाइट एक्सिओसले पनि मध्यस्थकर्तामध्ये एक देशका कूटनीतिज्ञलाई उद्धृत गर्दै इरानका वार्ताकारहरू सम्झौताका लागि इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को अन्तिम स्वीकृतिको प्रतीक्षामा रहेको जनाएको छ । ती कूटनीतिज्ञले स्वीकृति छिट्टै प्राप्त हुने अपेक्षा व्यक्त गरेका छन् ।

इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेईले बुधबार पत्रकार सम्मेलनमा इरान र ओमानबीच हर्मुज जलमार्गमा सुरक्षित व्यापारिक समुद्री मार्ग स्थापना गर्ने विषयमा महत्वपूर्ण प्रगति भएको बताएका थिए । उनका अनुसार प्रस्तावित मार्गका भौगोलिक निर्देशांकबारे दुवै देशबीच समझदारी बनेको छ भने सहमतिका मुख्य बुँदाहरू समेटिएको संयुक्त वक्तव्य अन्तिम रूप दिने काम भइरहेको छ ।

गत फेब्रुअरी २८ मा इरानले हर्मुज जलडमरूमध्यमा आफ्नो नियन्त्रण कडा बनाउँदै इजरायल र संयुक्त राज्य अमेरिकासँग सम्बन्धित जहाजहरूको सुरक्षित आवागमनमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो । उक्त कदम इरानी भूमिमाथि भएको संयुक्त आक्रमणपछि उठाइएको थियो ।

त्यसपछि अमेरिकी सेनाले हर्मुज क्षेत्रमा व्यापारिक जहाजहरूलाई धम्की दिने इरानको क्षमता कमजोर पार्ने उद्देश्यले इरानी लक्ष्यहरूमा विभिन्न चरणमा हवाई आक्रमण गरेको जनाएको थियो । इरानले त्यसको प्रत्युत्तरस्वरूप क्षेत्रस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डा तथा संरचनाहरूलाई लक्षित गर्दै मिसाइल र ड्रोन आक्रमण गरेको थियो ।

विश्वको सबैभन्दा महत्वपूर्ण ऊर्जा व्यापारिक मार्गमध्ये एक मानिने हर्मुज जलमार्गमा तनाव कम गर्ने दिशामा इरान–ओमानबीचको सम्भावित सम्झौतालाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले चासोका साथ हेरिरहेको छ