नेवारी पहिचान जोगाउन खोकनामा तीन महिने ‘धिमे नाच’ प्रशिक्षण सम्पन्न

ललितपुर । ललितपुर महानगरपालिका वडा नं. २१ स्थित ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक बस्ती खोकनामा नेवार समुदायको परम्परागत ‘धिमे नाच’ संरक्षण र प्रवद्र्धन गर्ने उद्देश्यले तीन महिने विस्तृत प्रशिक्षण कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ ।

समावेशी बाजागाजा प्रशिक्षण समितिको आयोजना तथा वडा कार्यालयको विशेष सहयोगमा सञ्चालित यस कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य मौलिक बाजा नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण गर्नुका साथै यसैमार्फत पर्यटन र आर्थिक विकासमा टेवा पु¥याउनु रहेको छ ।
पछिल्लो समय आधुनिकीकरणको बढ्दो प्रभावका बीच पनि मौलिक कला र संस्कृति जोगाइराख्ने परम्परागत शैलीहरू अझैं पनि गाउँघर र टोलटोलमा जीवन्त छन् । यसैको उत्कृष्ट उदाहरण हो, नेवार समुदायको विशिष्ट पहिचान बोकेको ‘धिमे नाच’ । काठमाडौं उपत्यकामा बसोबास गर्ने नेवार समुदायको यो अत्यन्तै लोकप्रिय र प्राचीन नृत्य हो, जसलाई ‘धिमे’ बाजाको रौनकमय तालमा नाचिन्छ ।

नेवाः संस्कृति र पहिचानलाई नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण गर्दै निरन्तरता दिन वडा कार्यालयले यस कार्यक्रममा सहयोग गरेको वडाअध्यक्ष रविन्द्र महर्जनले बताए । नेपाल न्यूज बैंकसँगको टेलिफोन संवादमा उनले धिमे नाच विशेष गरी खुसीयाली, उमङ्ग र उत्सवको प्रतीक भएको जनाए । उनका अनुसार इन्द्रजात्रा, बिस्केट जात्रा, रातो मच्छिन्द्रनाथको भोटो जात्रा लगायत उपत्यकाका अन्य स्थानीय जात्रा तथा पर्वहरूमा धिमे नाच र बाजा नभई नहुने मुख्य आकर्षणका रूपमा रहने गर्छ ।

प्राचीन कालदेखि नै कृषि पेसामा आबद्ध नेवार समुदायले नयाँ बाली भित्र्याएको खुसीयालीमा प्रकृतितर्फ कृतज्ञता प्रकट गर्न यो नाच नाच्ने परम्परा छ । यसका साथै विवाह, व्रतबन्ध, गुठीका पूजाआजा र अन्य सांस्कृतिक तथा सामाजिक कार्यक्रमहरूमा पनि अतिथिको सत्कार र मनोरञ्जनका लागि धिमे नाच नाच्ने गरिन्छ ।

यस नाचको अर्को मुख्य आकर्षण भनेको परम्परागत भेषभूषा हो । महिलाहरू रातो किनारा भएको कालो साडी (हाकु पटासी), चौबन्दी चोलो, कम्मरमा पटुकी र परम्परागत गहनामा सजिन्छन् भने पुरुषहरू नेवारी पोसाक ‘तापाल्न’, सुरुवाल, कम्मरमा पटुकी र शिरमा कालो भाद्गाउँले टोपी ढल्काएर नाच्ने गर्छन् ।

धिमे नाच मनोरञ्जनको साधन र देखावटी कला मात्र नभई यसले सिंगो नेवार समुदायको समृद्ध कला, गौरवशाली इतिहास र जीवनशैली झल्काउने वडाध्यक्ष महर्जनले प्रस्ट पारे । यसले समुदायका मानिसलाई एकै ठाउँमा भेला गराई एकता, आपसी सद्भाव र भाइचारा बढाउन ठूलो भूमिका खेल्ने उनले बताए । पछिल्लो समय परम्परागत संस्कारहरू हराउँदै गएकोमा महर्जनले चिन्ता व्यक्त गरे ।

‘आधुनिकीकरणले गर्दा कतै हाम्रा मौलिक परम्पराहरू हराउँदै जाने हुन् कि भन्ने चिन्ता थियो, तर अहिले युवा पुस्ताले पनि धिमे बाजा बजाउन र नाच्न देखाएको उत्साहले हामीलाई आशावादी बनाएको छ,’ महर्जनले भने ।