नेपालको वर्तमान परिस्थिति हेर्दा निर्माण व्यवसाय आज गम्भीर संकटको मोडमा उभिएको देखिन्छ। देश विकासको मेरुदण्ड मानिएको यही क्षेत्र आज सबैभन्दा बढी शंका, तिरस्कार र दबाबको सिकार बनिरहेको छ।
समय, समाज र सरकारको दृष्टिकोण यस्तो बन्दै गएको छ मानौं निर्माण व्यवसाय भनेको भ्रष्टाचार, लुट, अनियमितता र अपराध गर्ने माध्यम मात्र हो। निर्माण व्यवसायीलाई आज यस्तो व्यवहार गरिँदैछ, जसरी उनीहरू देशका अपराधी हुन्।
तर प्रश्न उठ्छ — के साँच्चै निर्माण व्यवसाय देशलाई बर्बादीतर्फ लैजाने क्षेत्र हो? वा यही क्षेत्रले देशलाई विकास, रोजगारी र आर्थिक गतितर्फ अगाडि बढाएको हो? आज नेपालका हजारौं मजदुरको चुलो निर्माण क्षेत्रबाट बलिरहेको छ। दैनिक ज्यालादारी गर्ने श्रमिकदेखि लिएर इन्जिनियर, सुपरभाइजर, ड्राइभर, अपरेटर, मेसिन सप्लायर्स, हार्डवेयर व्यवसायी, सिमेन्ट उद्योग, डन्डी उद्योग, ढुवानी व्यवसाय — लाखौं मानिस प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा यही क्षेत्रसँग जोडिएका छन्।
देशको अर्थतन्त्रमा निर्माण क्षेत्रको योगदान विशाल छ। सरकारलाई अरबौं कर यही क्षेत्रले बुझाएको छ। बैंकलाई ठूलो ब्याज र कमिसन यही क्षेत्रले तिरेको छ। बीमा कम्पनीहरूलाई करोडौं प्रिमियम यही क्षेत्रबाट पुगेको छ। तर विडम्बना — यही क्षेत्रलाई आज सबैभन्दा बढी अपहेलित र तिरस्कृत बनाइँदैछ। निर्माण व्यवसायीलाई आज सम्मान होइन, सधैं शंका गरिन्छ। प्रोत्साहन होइन, दबाब दिइन्छ। सहकार्य होइन, धरपकड गरिन्छ। नयाँ सरकार आउँदा निर्माण व्यवसायीहरूले आशा गरेका थिए — अब निर्माण क्षेत्रलाई व्यवस्थित बनाइनेछ, वैज्ञानिक बनाइनेछ, पारदर्शी बनाइनेछ, इमानदार व्यवसायीलाई संरक्षण गरिनेछ। तर दुर्भाग्य, आज परिस्थिति उल्टो दिशातर्फ गएको अनुभूति भइरहेको छ। गल्ती गर्ने व्यक्तिलाई कानुनी कारबाही हुनु आवश्यक छ। भ्रष्टाचार गर्ने जोसुकै भए पनि कारबाही हुनुपर्छ। तर केही व्यक्तिको गल्तीका आधारमा सम्पूर्ण निर्माण व्यवसायलाई नै अपराधीको रूपमा चित्रण गर्नु अन्याय हो।
यदि निर्माण क्षेत्रलाई यसरी नै निरन्तर कमजोर बनाइयो भने यसको असर केवल व्यवसायीमा मात्र सीमित हुँदैन। यसले हजारौं मजदुरको रोजगारी समाप्त गर्छ। बैंकको लगानी जोखिममा पर्छ। उद्योगहरू बन्द हुने अवस्था आउँछ। युवाहरू अझ बढी विदेश पलायन हुन्छन्। र अन्ततः देशको आर्थिक गति नै ठप्प हुन सक्छ।
आज सरकारले बुझ्नुपर्ने सबैभन्दा ठूलो सत्य के हो भने — निर्माण व्यवसायी देशका शत्रु होइनन्। उनीहरू देश निर्माणका सहयात्री हुन्। सडक, पुल, अस्पताल, विद्यालय, सिंचाइ आयोजना, हाइड्रोपावर, विमानस्थल — यी सबै निर्माण गर्ने हात यही निर्माण क्षेत्रका हुन्। देश विकासको सपना कागजमा मात्र सीमित हुँदैन, त्यो सपना इट्टा, बालुवा, सिमेन्ट र पसिनाले निर्माण गरिन्छ। यदि निर्माण व्यवसायीलाई निरन्तर अपमान, अविश्वास र त्रासमा राखिने हो भने, भोलिको नेपाल कसरी बन्छ? देश विकासको जिम्मेवारी कसले लिन्छ?
सरकारले निर्माण क्षेत्रलाई दमन गरेर होइन, प्रेरित गरेर, सुरक्षित बनाएर, व्यवस्थित बनाएर र सहकार्य गरेर मात्रै देशलाई आर्थिक क्रान्तितर्फ लैजान सक्छ। आज आवश्यकता व्यवसायीलाई अपराधी साबित गर्ने होइन, देश निर्माणमा उनीहरूको योगदानलाई सम्मान गर्ने हो। देश बनाउने हातलाई कमजोर बनाइयो भने, देशको भविष्य पनि कमजोर हुन्छ।