Brainway को व्यापारिक मोडलमाथि प्रश्न : गलत सूचना, महँगो उत्पादन र उपभोक्तामाथि ठगी

काठमाडौं – नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा नेटवर्क मार्केटिङ र प्रत्यक्ष बिक्री (Direct Selling) व्यवसायको आकर्षण बढ्दै गएको छ। “Making Life Easy” भन्ने नारा बोकेको Brainway Multitrade Marketing Pvt. Ltd. पनि त्यस्तै कम्पनीमध्ये एक हो, जसले स्वास्थ्य, पोषण र व्यक्तिगत हेरचाहका उत्पादनहरू बजारमा ल्याउँदै आएको छ। तर हाल उपभोक्ताहरूको अनुभव र गुनासोका आधारमा यो कम्पनीको व्यापारिक शैलीमाथि गम्भीर प्रश्न उठ्न थालेका छन्।

Brainway ले आफूलाई “आर्थिक सशक्तिकरण अभियान” को रूपमा चित्रण गर्दै, आफ्नो नेटवर्कमार्फत मानिसलाई रोजगारी र अतिरिक्त आम्दानी दिलाउने दाबी गर्छ। कम्पनीको वेबसाइटमा ‘समृद्ध जीवन’, ‘स्वास्थ्य र धन’ जस्ता आकर्षक शब्दहरू प्रयोग गरिएका छन्। तर, उपभोक्ताहरूले भने वास्तविकता पूर्ण रूपमा फरक रहेको बताएका छन्।

उपभोक्तामाथि महँगो उत्पादनको मार

Brainway का उत्पादनहरू—जसमा पोषणजन्य सप्लिमेन्ट, व्यक्तिगत हेरचाहका सामान, ओरल केयरदेखि घरायसी प्रयोगका वस्तु सम्म समावेश छन्—बजार मूल्यभन्दा दोब्बर वा तेब्बर महँगो हुने गरेको गुनासो छ। साधारण पसलमा सस्तोमा पाइने समान गुणस्तरका उत्पादन Brainway बाट अत्यधिक मूल्यमा खरिद गर्नुपरेको भन्दै ग्राहक असन्तुष्टि पोखिरहेका छन्।

काठमाडौंका एक उपभोक्ताले भने, “सुरुमा साथीको सिफारिसमा Brainway को सामान किनेँ। स्वास्थ्यका लागि अत्यन्तै उपयोगी भन्ने भनाइ थियो। तर पछि बजारमा सोही वस्तु निकै सस्तोमा पाइने रहेछ। कम्पनीले नाफाभन्दा बढी सदस्यलाई कमिसन दिनुपरेको कारण उत्पादन महँगो भएको बुझियो।”

गलत सूचना र झुठा आश्वासन

उपभोक्ताहरूले Brainway ले “जीवन बदल्ने”, “कमाईको असीम अवसर” भन्ने किसिमका झुठा प्रचार गर्ने गरेको आरोप पनि लगाएका छन्। सदस्य भर्ना गर्दा आकर्षक प्रेजेन्टेशनमार्फत लाखौं कमाउने सपना देखाइन्छ, तर व्यवहारमा अधिकांश सदस्यले घाटा भोग्नु परेको अनुभव सुनाएका छन्।

काठमाडौंकै एक युवा भन्छन्, “मलाई सुरुमा यसले राम्रो रोजगारी दिने विश्वास गराइयो। तर उत्पादन बेच्न गाह्रो भयो। अन्ततः परिवारमै महँगो सामान थोपार्नुपर्‍यो। नयाँ सदस्य भर्ना नगरी पैसा कमाउने सम्भावना लगभग शून्य रहेछ।”

कानुनी प्रावधान र सरकारी दृष्टिकोण

नेपाल सरकारले २०७५ सालमा लागू गरेको प्रत्यक्ष बिक्री सामान (व्यवस्थापन तथा नियमन) ऐन ले यस्ता गतिविधिलाई कडाइका साथ नियमन गरेको छ। ऐनले झुठा प्रचार, असम्भव आम्दानीको आश्वासन, उत्पादन मूल्य कृत्रिम रूपमा बढाएर बिक्री गर्ने र पिरामिड स्किम जस्ता अभ्यासलाई स्पष्ट रूपमा निषेध गरेको छ।

उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका एक अधिकारीका अनुसार, “प्रत्यक्ष बिक्रीको नाममा उपभोक्तालाई ठग्ने गतिविधि भेटिएमा कम्पनीलाई जरिवाना, लाइसेन्स खारेज वा कानुनी कारबाही हुनेछ। हाल नेटवर्क मार्केटिङ व्यवसायलाई थप कडाइका साथ नियमन गरिएको छ।”

२०७९ सालपछि संसदको उद्योग, वाणिज्य, श्रम तथा उपभोक्ता कल्याण समितिले पनि नयाँ नेटवर्क मार्केटिङ कम्पनीलाई लाइसेन्स दिन रोक लगाएको छ। यस कारण Brainway जस्ता कम्पनीहरूको व्यापारिक भविष्य थप अनिश्चित बन्दै गएको छ।

कम्पनीको दाबी र आलोचकहरूको चेतावनी

Brainway का आधिकारिक प्रतिनिधिहरू भने आफ्नो व्यवसायलाई पूर्ण पारदर्शी र कानुनअनुसार भएको दाबी गर्छन्। उनीहरूका अनुसार कम्पनीले स्वास्थ्य र समृद्धि बढाउने उत्पादन उपलब्ध गराउँदै आएको छ र हजारौं नेपाली यसबाट लाभान्वित भएका छन्।

तर, उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरू भन्छन्—यस्ता दाबी प्रायः खोक्रा हुन्छन्। “MLM वा नेटवर्क मार्केटिङ मोडलमा उत्पादनभन्दा बढी भर्नामा ध्यान दिइन्छ। यसको अन्तिम परिणाम उपभोक्ता ठगिने र सामान्य सदस्यले घाटा भोग्ने हुन्छ,” एक अधिकारकर्मीले भने।

उपभोक्तालाई सुझाव

विशेषज्ञहरूका अनुसार उपभोक्ताले कुनै पनि कम्पनीले देखाएको प्रचारमा मात्र भर नपरी उत्पादनको वास्तविक मूल्य, गुणस्तर र बजारमा उपलब्ध विकल्पबारे अध्ययन गर्नुपर्छ। *“आकर्षक सपना देखाउने तर वास्तविकता पूर्ण फरक हुने” MLM स्किमहरूबाट जोगिन चेतावनी दिइएको छ।

Brainway जस्तो कम्पनीले आफैंलाई “Making Life Easy” भनेर प्रचार गरे पनि, उपभोक्ताहरूका गुनासो र बजारको तथ्यांकले भने फरक तस्वीर देखाउँछ। गलत सूचना, महँगो उत्पादन र सदस्यतामा मात्र केन्द्रित व्यापारिक मोडलका कारण यसको छवि कमजोर बन्दै गएको छ। सरकारले कानुनी कदम कडा बनाइसकेको अवस्थामा, उपभोक्ता सचेतता र निगरानी अझै बढाउनुपर्ने देखिन्छ।